ABC SPRAWY KARNEJ prowadzonej przez Kancelarię adwokat dr Anny Rakowskiej-Treli

416959_2995

1. Przed jakimi organami toczy się moja sprawa?
Sprawy karne podzielone są na dwa „etapy”: pierwszy to postępowanie przygotowawcze, które prowadzi prokurator, policja lub inne organy dochodzeniowo-śledcze, a drugi to etap sądowy. Sprawy karne rozpatrują sądy rejonowe oraz – w przypadku poważniejszych zarzutów – sądy okręgowe. Może zdarzyć się, że jeżeli prokurator na etapie postępowania przygotowawczego stwierdzi, że nie zostało popełnione przestępstwo – sprawę umorzy i nie trafi ona do sądu.

 

2. Co muszę robić, występując w sprawie karnej?
Najważniejsze jest odbieranie korespondencji i stawianie się na wszystkie wezwania. Niestawienie się na wezwanie może spowodować zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie, a nawet tymczasowe aresztowanie. Dopiero na etapie sądowym, po tym jak zostaną złożone wyjaśnienia, można na sprawie się nie stawić – zawsze jednak należy uprzedzić o tym sąd, podając przyczynę niestawiennictwa i prosząc o prowadzenie sprawy pod nieobecność – w przeciwnym razie może nastąpić doprowadzenie lub aresztowanie. Szczegółowe informacje dostępne są w kancelarii.

 

3. Jak ustanowić w sprawie obrońcę?
Każdy podejrzany (oskarżony) może ustanowić obrońcę. W tym celu należy podpisać upoważnienie do obrony. Jeśli oskarżony jest tymczasowo aresztowany, może uczynić to inna osoba. Obrońca ma prawo brać udział we wszystkich czynnościach, w których może uczestniczyć oskarżony, składać w jego imieniu wnioski (np. o uchylenie aresztu), uczestniczyć w posiedzeniach i rozprawach sądowych, przeglądać akta sprawy, odwiedzać oskarżonego w areszcie. Upoważnienie do obrony można podpisać w Kancelarii.

 

4. Jeśli nie mogę stawić się w sądzie/prokuraturze – czy mogę usprawiedliwić swoją nieobecność i wnieść o odroczenie sprawy?
Tak. Skutecznym usprawiedliwieniem jest zwolnienie lekarskie potwierdzone przez biegłego lekarza sądowego, ale można także próbować usprawiedliwić nieobecność innymi okolicznościami. Uwzględnienie takiego usprawiedliwienia zależy jednak od uznania sądu. Można usprawiedliwiać nieobecność za pośrednictwem obrońcy.

 

5. Jakie są moje najważniejsze prawa?
Oskarżony i podejrzany (tj. osoba, której prokurator przedstawił zarzuty) ma prawo do obrony, tj. bronić się sam lub ustanowić obrońcę. Ma prawo przyznać się do popełnienia czynu, ale i się nie przyznać bez podania przyczyn. Może składać wyjaśnienia (tj. opowiedzieć do protokołu o okolicznościach faktycznych sprawy), ale także bez podania przyczyn odmówić składania wyjaśnień lub odpowiedzi na pytania. Jeśli jest obecny przy przesłuchaniu świadka/biegłego – może mu zadawać pytania, a także składać oświadczenia co do każdego przeprowadzonego dowodu. Sam może także zgłaszać wnioski dowodowe – o przesłuchanie świadków, opinie biegłych, oględziny miejsc, eksperymenty procesowe, dowody z dokumentów i wszelkie inne. Zgłaszając świadków trzeba podać ich adresy do doręczeń oraz okoliczności, na które mają być przesłuchani. Choć prawo polskie przewiduje tzw. domniemanie niewinności, co oznacza, że to oskarżyciel na udowodnić winę, a nie oskarżony swoją niewinność – to jednak warto podjąć aktywna obronę i obalać tezy oskarżyciela. Szczegółowe informacje dostępne są w kancelarii.

 

6. Jeżeli powołuję świadków – czy muszę ich sam przyprowadzić do sądu lub prokuratury?
Nie, sąd lub prokuratura sama wzywa świadków i muszą oni stawić się na wezwanie. Mają oni obowiązek stawiennictwa.

 

7. Czy mam inne możliwości obrony niż tylko wnosić o uniewinnienie?
To zależy od sprawy i naszego stanowiska w sprawie. Jeśli mamy przekonanie, że jesteśmy niewinni lub np. zależy nam (z różnych względów), że sprawa trwała długo – należy „walczyć” o uniewinnienie. Jeśli jednak wiemy, że szanse na uniewinnienie są nikłe, można starać się o jak najniższy wymiar kary. Można nawet porozumieć się z oskarżycielem i dobrowolnie poddać się karze – wtedy kara jest zazwyczaj łagodniejsza niż przy normalnym procesie, sprawa kończy się na pierwszej rozprawie i zaoszczędzamy na kosztach postępowania. Prawo karne przewiduje i inne możliwości, jak np. warunkowe umorzenie postępowania (jeśli grożąca nam kara nie przekracza 3 lub 5 lat), o które także warto się starać, bo powoduje, że podejrzany nie figuruje w rejestrze karnym. W pewnych sytuacjach można też wnosić np. o odstąpienie od wymierzenia kary lub wymierzenie kary łagodniejszego rodzaju. Szczegółowe informacje dostępne są w kancelarii.

 

8. Czy przed sądem/prokuratorem należy ujawniać także inne okoliczności?
Tak, przed sądem warto udowadniać także tzw. okoliczności łagodzące, tj. takie, które mogą wpłynąć pozytywnie na wymiar kary. Są to okoliczności np. dotyczące trudnej sytuacji życiowej, materialnej (to daje szansę na zwolnienie z kosztów sadowych), jakieś szczególne motywy, które spowodowały, że złamaliśmy prawo. Warto na każdą z tych okoliczności powołać dowód (dokument, świadka).

 

9. Ile kosztuje prowadzenie sprawy karnej?
Minimalne koszty prowadzenia sprawy karnej są ustalone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości – odrębnie za każdy etap (postępowanie przygotowawcze i sądowe) i za każdą rozprawę w której obrońca bierze udział. Wysokość kosztów w konkretnej sprawie zależy od stopnia jej skomplikowania faktycznego i prawnego, ilości dowodów do przeprowadzenia, czy zgromadzonych w sprawie akt. Adwokat, po krótkiej rozmowie z Klientem, jest w stanie podać orientacyjny koszt prowadzenia sprawy.

 


10. A co, jeśli nie stać mnie na uiszczenie kosztów sprawy?
W takiej sytuacji można złożyć wniosek o ustanowienie obrońcy z urzędu – można wskazać adwokata, który ma nas reprezentować. Zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, sąd rozpatrujący wniosek powinien takie wskazanie uwzględnić. Należy też próbować przekonać sąd, żeby nie obciążał oskarżonego w wyroku kosztami sądowymi.

 

11. Jakie są zasady uiszczania kosztów adwokackich w kancelarii adwokat Rakowskiej-Treli?
W momencie przyjęcia sprawy podpisywana jest umowa z Klientem. Koszty te są najczęściej rozkładane na dwie części: pierwsza płatna przed podjęciem pierwszej czynności przez Adwokat przed sądem lub prokuratorem – reszta (obejmująca wynagrodzenie za poszczególne czynności, jeśli taka była umowa) – przed dniem ostatniej rozprawy.

 

12. Co się dzieje, jeśli zostanę uniewinniony?
Jeśli oskarżony zostanie uniewinniony, sąd nie obciąża go kosztami sądowymi, a Skarb Państwa zwraca koszty obrony. Oskarżony jest osobą prawomocnie uniewinnioną, nie figuruje w rejestrze karnym. Nie figuruje w rejestrze karnym także wówczas, jeśli warunkowo umorzono postępowanie – co może mieć znaczenie np. przy staraniu się o pracę.

 

13. A jeśli zostanę skazany?
Niezależnie od skutków skazania (odstąpienie od wymierzenia kary, ukaranie grzywną, ograniczeniem wolności, pozbawieniem wolności z warunkowym zawieszeniem) – skazany figuruje w rejestrze karnym, tj. jest osobą karaną. Ponadto należy pamiętać o wykonaniu wszystkich obowiązków nałożonych przez sąd (terminowa zapłata grzywny, nawiązki, naprawienie szkody, kontakt z kuratorem) – ich niewykonywanie może bowiem prowadzić do negatywnych konsekwencji z umieszczeniem w zakładzie karnym włącznie.

 

14. Jak należy zachować się w sądzie?
W wielkim skrócie: jeśli jesteśmy oskarżonym – siadamy po „prawej ręce” sądu. Zawsze, gdy zwracamy się do sądu (lub sąd do nas) – wstajemy. Rozprawę prowadzi sąd. Jest ustalona kolejność zabierania głosu i zadawania pytań, którą wskazuje sąd. Nie należy wdawać się w bezpośrednią polemikę ze świadkami. Jeśli sąd protokółuje rozprawę niezgodnie z jej przebiegiem lub nie udziela nam głosu, można (grzecznie!) zwrócić sądowi uwagę.